مقدمه

اگر پوستت هم خشک است و هم سریع قرمز می‌شود، احتمالاً تجربه خوبی از لایه‌بردارها نداری؛ یک بار استفاده می‌کنی و نتیجه به‌جای پوست نرم‌تر، سوزش، کشیدگی و پوسته‌ریزی است. اینجاست که لاکتیک اسید مطرح می‌شود. اما یک نکته را از همان ابتدا روشن کنم: هیچ اسیدی را نمی‌توان «کاملاً بدون التهاب» دانست. حتی لاکتیک اسید که معمولاً انتخاب ملایم‌تری محسوب می‌شود، اگر با غلظت یا دفعات نامناسب استفاده شود، می‌تواند پوست را تحریک کند.

فواید لاکتیک اسید برای پوست خشک و حساس

لاکتیک اسید چیست و در گروه AHAها چه جایگاهی دارد؟

لاکتیک اسید یا اسید لاکتیک یکی از اعضای خانواده AHA است. این ماده با شل کردن پیوند بین سلول‌های مرده سطح پوست، به جدا شدن تدریجی آن‌ها کمک می‌کند و در نتیجه بافت پوست صاف‌تر و شفاف‌تر به نظر می‌رسد.

تفاوت مهمش این است که لاکتیک اسید علاوه بر لایه‌برداری، خاصیت هیومکتانت هم دارد؛ یعنی می‌تواند به نگه‌داشتن آب در لایه شاخی پوست کمک کند. به همین دلیل معمولاً برای پوست خشک انتخاب منطقی‌تری از بعضی لایه‌بردارهای قوی‌تر است.

تفاوت لاکتیک اسید با گلیکولیک اسید

یکی از اشتباهاتی که زیاد می‌بینم، مقایسه این دو اسید فقط بر اساس درصد محصول است. اندازه مولکول هم اهمیت دارد. لاکتیک اسید مولکول بزرگ‌تری نسبت به گلیکولیک اسید دارد و معمولاً نفوذ سطحی‌تری دارد؛ به همین دلیل در بسیاری از فرمولاسیون‌ها تحریک کمتری ایجاد می‌کند.

پس اگر مثلاً پوستت خشک است و بعد از گلیکولیک اسید 7 درصد احساس سوزش و کشیدگی داشته‌ای، لزوماً به این معنی نیست که باید کلاً AHA را کنار بگذاری؛ ممکن است یک محصول لاکتیک اسید با غلظت پایین‌تر انتخاب مناسب‌تری باشد.یکی از محصولاتی که در این زمینه عملکرد مناسبی از خود بر جای گذاشته است سرم لاکتیک اسید ژاکینتا میباشد که با خاصیت لایه برداری ملایم باعث افزایش لطافت، شادابی و یکدست شدن پوست می‌شود

تفاوت «پوست حساس» با «پوست خشک»

این دو یکی نیستند. پوست خشک بیشتر به کمبود چربی و آب مربوط است، اما پوست حساس می‌تواند با سوزش، خارش، قرمزی یا واکنش سریع به محصولات مختلف خودش را نشان دهد.

حتی ممکن است فردی پوست چرب اما حساس داشته باشد. بنابراین قبل از خرید لاکتیک اسید باید ببینی مشکل اصلی پوستت چیست؛ خشکی، دهیدراته بودن، حساسیت یا ترکیبی از این موارد.

 غلظت لاکتیک اسیدی برای شروع

برای مصرف خانگی، من توصیه می‌کنم به‌جای دنبال کردن درصدهای بالا، از غلظت پایین‌تر و دفعات کمتر شروع شود. محصولات لاکتیک اسید در غلظت‌های بسیار متفاوتی تولید می‌شوند و شدت اثر فقط به درصد اسید وابسته نیست؛ pH فرمول، ترکیبات دیگر و مدت تماس با پوست هم اهمیت دارند. FDA نیز تأکید می‌کند که اثر AHA به نوع، غلظت و pH محصول بستگی دارد.

به‌طور کلی، محصولات مصرفی تا 10 درصد AHA با pH نهایی حداقل 3.5 در بررسی‌های ایمنی CIR مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ این عدد به معنی توصیه برای استفاده از 10 درصد برای پوست حساس نیست، بلکه نشان می‌دهد «درصد بالاتر» الزاماً انتخاب بهتری نیست.

قبل از مصرف، پچ تست انجام بدهید ؛ مقدار کمی از محصول را طبق دستور سازنده روی بخش کوچکی از پوست امتحان کن و واکنش را بررسی کنید. همچنین روی پوست ترک‌خورده، زخمی یا تحریک‌شده سراغ اسید نروید.

یک مثال کاربردی: اگر بعد از شست‌وشوی صورت احساس کشیدگی داری و حتی مرطوب‌کننده معمولی هم کمی می‌سوزاند، زمان مناسبی برای شروع لایه‌برداری نیست. اول باید سد پوستی آرام شود.

روتین استفاده از لاکتیک اسید برای پوست حساس و خشک؛ با چه محصولاتی ترکیب نکنیم؟

برای پوست حساس و خشک، ساده نگه داشتن روتین معمولاً نتیجه بهتری می‌دهد. اگر لاکتیک اسید را شب استفاده می‌کنی، بعد از پاکسازی ملایم، محصول را طبق دستور مصرف کن و سپس یک مرطوب‌کننده حاوی سرامید، گلیسیرین یا هیالورونیک اسید بزن.

در همان شب بهتر است لاکتیک اسید را با رتینول، سالیسیلیک اسید یا AHAهای دیگر ترکیب نکنی. این کار الزاماً ممنوع نیست، اما برای پوست حساس ریسک تحریک را بالا می‌برد.

برای مثال، اگر دو شب در هفته رتینول می‌زنی، می‌توانی لاکتیک اسید را در شبی جداگانه قرار دهی؛ نه اینکه همه لایه‌بردارها را در یک روتین جمع کنی.

“این مطلب شاید برای شما مفید باشد:سرم رتینول برای چروک صورت

در مورد ویتامین C هم نوع محصول اهمیت دارد. اگر ویتامین C تو از نوع اسکوربیک اسید با فرمول اسیدی است، برای پوست بسیار حساس بهتر است آن را همزمان با لاکتیک اسید استفاده نکنی و روتین‌ها را از هم جدا کنی.

و مهم‌تر از همه، صبح روز بعد ضدآفتاب را فراموش نکن. FDA هشدار می‌دهد AHAها می‌توانند حساسیت پوست به نور خورشید و احتمال آفتاب‌سوختگی را افزایش دهند و استفاده از محافظت در برابر آفتاب را توصیه می‌کند.

یک سوزش بسیار خفیف و کوتاه‌مدت ممکن است با بعضی محصولات اتفاق بیفتد، اما سوزش مداوم، قرمزی شدید، تورم، درد یا پوسته‌ریزی قابل‌توجه علامت این است که پوستت این روتین را تحمل نمی‌کند؛ در این شرایط مصرف را متوقف کن.

لاکتیک اسید برای چه پوست‌هایی مناسب نیست؟ راهنمای انتخاب جایگزین

اگر پوستت درگیر اگزما، درماتیت فعال، روزاسه یا التهاب قابل‌توجه است، اولویت باید کنترل التهاب و ترمیم سد پوستی باشد، نه لایه‌برداری.

این موضوع فقط احتیاط تئوری نیست. در مطالعات مربوط به پوست حساس، کاهش عملکرد سد پوستی با افزایش حساسیت و احساس سوزش ارتباط داشته و تقویت سد پوستی با ترکیباتی مثل سرامیدها توانسته احساس ناشی از تحریک را کاهش دهد.

اگر پوستت بسیار حساس است، PHA می‌تواند گزینه‌ای باشد که ارزش بررسی دارد؛ در حالی که گلیکولیک اسید معمولاً انتخاب قوی‌تری برای لایه‌برداری است.

در نهایت، هدف نباید این باشد که پوست را با قوی‌ترین اسید ممکن «سریع‌تر» لایه‌برداری کنیم. برای پوست خشک و حساس، نتیجه خوب یعنی پوست صاف‌تر بدون آسیب به سد پوستی. اگر بعد از استفاده احساس کشیدگی، سوزش و قرمزی مداوم داری، حتی بهترین لاکتیک اسید دنیا هم انتخاب درستی برای روتین فعلی تو نیست.

پادکست این مقاله